ويژگى ابن عباس بود كه على عليه السّلام دربارهء وى فرموده است : « او از پس پردهء نازكى به جهان غيب مىنگرد » . « 1 » ابن عباس هنگامى كه با ابزار دانش خود قرآن را تفسير مىكرد ، تنها در چهارچوب روايات منقول بدان مىپرداخت . او هرگاه مورد سؤال واقع مىشد ، پاسخ آن را از قرآن مىگفت و چنانچه در قرآن نبود و از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله چيزى دربارهء آن شنيده بود ، از زبان آن حضرت نقل مىكرد ، « 2 » و از تفسير به رأى بيم داشت . او مىگويد : اين همان كتاب خدا و سنّت پيامبر اوست و كسى كه چيزى از خود بدان بيفزايد ، نمىدانم آن را از كارهاى نيكش خواهد يافت يا از گناهانش ؟ « 3 » ازاين‌رو ، تفسير او را از آيات مربوط به صفات خداوند يا آياتى كه ظاهرشان نشانگر جسمانى بودن خداوند است ، تفسيرى خالص و شيوا و هماهنگ با ذوق اهل لغت مىيابيم . ابن عباس در تفسير آيهء : اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ « 4 » ، مىگويد : يعنى خداوند آنان را استهزا مىكند ، زيرا از آنها انتقام مىگيرد . « 5 » و آيهء : وَ اللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ « 6 » ، را اين‌گونه تفسير مىكند : « غنى » كسى است كه در كمال بىنيازى باشد و « حليم » كسى است كه در كمال بردبارى به سر مىبرد . « 7 » ابن عباس در برخى از آيات قرآن درنگ مىكرد و چيزى در مورد آن نمىگفت . از ابو مليكه نقل شده كه گفت : مردى راجع به روزى كه به اندازه هزار سال و نيز روزى كه در آيهء : فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ « 8 » ، به اندازه پنجاه هزار سال است ، از ابن عباس سؤال كرد . او در پاسخ گفت : اينها دو روز هستند و خداوند متعال كه در كتاب خود از آنها سخن به ميان آورده ، داناتر به آن دو است . « 9 » بنابراين ، ابن عباس فرهنگ قرآنى و

--> ( 1 ) - الاصابه ، ج 2 ، ص 807 . متن نامفهوم و تحريف شده است . ( 2 ) - همان مأخذ . ( 3 ) - جامع بيان العلم و فضله ، ج 2 ، ص 26 . ( 4 ) - بقره / 15 . ( 5 ) - تفسير طبرى ، ج 1 ، ص 104 . ( 6 ) - بقره / 263 . ( 7 ) - تفسير طبرى ، ج 3 ، ص 7 . ( 8 ) - معارج / 4 . ( 9 ) - الاتقان ، ج 2 ، ص 28 ، س 26 ، و در موطأ مالك ، ج 1 ، ص 302 - 303 آمده است كه مردى بر پرسش